Bilişim Dünyasında Fark Yaratan Kadınlar

8 Mart 1857 tarihinde ABD’nin New York kentinde dokuma işçilerinin daha iyi çalışma koşulları istemiyle başladıkları grevde çıkan yangın sırasında, polislerin fabrikaya sıkıştırdığı 129 kadın işçinin can vermişti. O dönemde ve sonrasında büyük yankı uyandıran acı olaydan 66 yıl sonra ilk kez 1921 yılında kutlanmaya başlanan Emekçi Kadınlar Günü’nde biz de bilişim dünyasında fark yaratan kadınları hatırlatmak istiyoruz:

1. Ada Lovelace

Dünyanın ilk bilgisayar programcısı Ada Lovelace, İngiltere’de kadınların bilimsel tartışmalara katılmalarının ya da bilimsel yayın yapmalarının hoş karşılanmadığı bir dönemde bilgisayar üzerine bir dergide yayımladığı yazıyla fark yarattı. Her ne kadar kadın olduğunu belli etmemek için akademik yayınında “A.A.B” kısaltmasını kullansa da şimdi dünya onu ilk bilgisayar programcısı olarak tanıyor.

Lovelace, mekanik bir bilgisayar tasarlayan İngiliz Charles Babbage ile çalışmalar yürüttü. Bu çalışmalarda Lovelace, bu mekanik aletin uygun şekilde programlanmasıyla karmaşık müzik eserleri bestelemenin, grafik üretmenin ve karmaşık matematiksel problemleri çözmenin mümkün olabileceğini savundu. Onun bu düşüncesi, modern bilgisayarın habercisiydi.

Ayrıca Lovelace, Bernoulli sayılarını hesaplamak için Analitik Motor’un algoritmasını tanımlamıştır.İşte bu algoritma, dünyadaki ilk bilgisayar programlamasıdır.

2. Hedy Lamarr

Aslında Holywood yıldızı olan Lamarr, müzisyen George Antheil ile 1947 yılında “Frekans atlamalı yayılı spektrum” teknolojisini geliştirmiştir.

Lamarr’ın bu icadı GSM, Wi-Fi ve GPS teknolojilerinin temelini oluşuturuyor. 1997 yılında Elektronik Öncüsü ödülüne layık görülen ünlü oyuncu aynı zamanda trafik lambalarını ve sandozu da geliştirmeye yardımcı olmuştur. 

3. Grace Murray Hopper

ABD donanmasında da yer alan Harvard Mark I bilgisayarının ilk programcılarından biri olan Hopper, bilgisayar programlama dilleri için ilk derleyiciyi geliştirmiştir.

1952’de, COBOL programlama dilini ortaya koyan ve dönemin devasa bilgisayarlarında programların düzgün çalışmasını engelleyen gerçek, fiziksel bir böcek bulan Dr. Grace Murray Hopper, bilgisayar hatası anlamına da gelen “böcek” terimini de bilişim jargonuna dâhil etmiştir.

4. ENIAC’ı Programlayan Kadınlar: Kathleen McNulty, Mauchly Antonelli, Jean Jennings Bartik, Frances Synder Holber, Marlyn Wescoff Meltzer, Frances Bilas Spence ve Ruth Lichterman Teitelbaum  

ENIAC, elektrikle çalışan ve elektronik veri işleme kapasitesine sahip ilk bilgisayardır. Askeri amaçlarla yapılmış olan ve ‘hesap makinesi’ olarak kullanılan ENIAC, o günlerde 60 saniye yol alan bir topun rotasının hesaplanması için, yaklaşık 20 saatlik çalışma gerekirken, bu hesaplama süresini 15 saniyeye indirdi. ENIAC’ın bu başarısının mucidi ise 6 kadın matematikçiydi.

5. Margaret Heafield Hamilton

Bilgisayar bilimcisi Hamilton, sistem mühendisi ve yazılım mühendisliği tabirini bularak fark yaratmıştır. 1960’lı yılların sonunda, henüz 31 yaşında iken NASA’da Apollo 11 Ay görevi için 145,000 satır assembly kodunu hem tasarlayan, hem yazan, hem de yazan ekibi yöneten Hamilton, hata toleranslı sistemler, asenkron işletim, öncelikli işlem kuyrukları, yazılım test otomasyonu konularında tarihin ilk modellerini geliştirmiştir.

6. Raven Alder

Hacker dünyasının önemli isimlerinden olan Alder’in mühendislik yaptığı zamanlarda, henüz güvenlik açıklarıyla ilgili tartışmalar gündemde değildi. Çalışmalarını özellikle güvenlik açıkları üzerine yoğunlaştıran Alder bir gün, o zamana kadar hiç kimsenin güvenliğinden şüphe etmediği Apple bilgisayarını uzaktan hackleyebildiğini fark etti. 

7. Meltem Yılmaz Toral

Son ismimiz Türkiye’den Meltem Yılmaz Toral, ABD’de AskJeeves arama motoru sisteminin web yüzünü tasarladı ve programladı.