Eskisini Kazıyacak Yeni Bir Medya

Recep Berber

Yeni medyanın hayatımıza daha da dâhil olduğu ve haber odalarında çalışan insanların sayılarının daha da azaldığı şu günlerde geleneksel gazeteciliğin mezarına bir kürek daha toprak atacak bir fikir yürütelim:

Daha yatay, daha otonom ve az kişilik bir ekip ile yaygın bir gazetecilik ağı düşünelim. İdrakımızı biraz zorluyor olabilir ama bugün bu ihtimal mümkün.

Medya endüstrisinin bilinen finansman modellerinin artık medyaya istenilen olanakları vermediği aşikâr. Hatta tanımı biraz ileri götürüp endüstrinin bir çöküş içerisinde olduğunu söylemek abartı olmaz. Daralan finansman alanı medyanın haber olanaklarını da daralttığı için haber kaynaklarında bir tabana yayılmanın olduğunu da söyleyebiliriz. Fakat bu yayılma haberin kalitesini arttırmadığı gibi Whatsapp ihbar hatlarından haber merkezlerine gelen karikatürize edilmiş haberler olarak sunulmaya başlandı bile. Bunu gözünüzde canlandırmak için geleneksel televizyon medyasının haber bültenlerine biraz göz gezdirmenizi tavsiye ederim.

Yeni Bir inşa?

Yeni bir habercilik modeli inşası artık tartışma konusu olmaktan çıkıp bir gereklilik halini aldı. Ve bu model eski haberci mantığını da kökünden silebilir. Çünkü daralan haber odası kadrolarında daha nitelikli ve daha çok işi aynı ayna yapabilen muhabirler, editörlere ihtiyaç duyuyor. Hal böyle olunca birçok tecrübeli gazeteci önümüzdeki yıllarda gelen yeni dalgayı önceden sadece önceden kestirebilmiş eski gazeteciler olacak.

Çünkü günümüz koşullarında bir muhabir sadece haberi yazan kişi değil, değişen haber modelleri kapsamında o haberin videosunu çeken, kurgulayan, sitede servise hazırlayan kişi konumunda da bulunacak. Yani kurgu ve görsel tekniklerden kodlama becerisine kadar birçok işlevi kendisinde barındırmaya başlayacak. Hatta bazı görsel medya şirketlerinin ilanlarına baktığımızda bunun şimdiden uygulanmaya başladığını görebiliriz. Kısacası medya alanında eskiyi tamamen kazıyacak yeni bir dönüşüm dalgası içinde olduğumuzu söyleyebiliriz.

Peki, Haber Odaları Aynı mı Kalacak?

Tabii ki hayır. Bu değişimin sancısını en fazla haber servisleri çekecek diyebiliriz. Çünkü sektörde yaşanan bu daralma en çok büyük haber merkezlerinin marka güvenilirliğini yıprattı. Fark yaratamıyorlar, değer üretemiyorlar. Bunu yapamadıkları gibi yeni medya operasyonlarında da bilinen kısır bakış açısını yeniden üretiyorlar. Hatta clickbait gibi ucuz numaralarla kullanıcı çekmek istemeleri en önemli göstergesi. İnsanları hala geleneksel medyanın edilgen pozisyonları içinde düşünüyorlar. Bu şekilde yürümeyeceği açık.

Gazeteciliğin ya da genel anlamıyla konuşalım, medyanın geleceği en düşük maliyetle yapılan içerik üretimi ve dağıtımından geçiyor. Otonom ve kooperatif temelli örgütlenen kullanıcıyla sürekli iletişim halinde, az kişiyle çalışan ve hiyerarşik rollerin özünde en aza indirgendiği bir iş modeli. Örnek olarak, 16.330 kooperatif üyesiyle 16 milyon avrodan fazla sermayeye erişen Alman Taz (die tageszeitung) yayın kooperatifini gösterebiliriz. Ya da Türkiye’de işlerlik bulmaya çalışan “Bölge Muhabirliği Ağı”nı…

Bu iş modelinin kapsamında kodlamadan video kurgu ve montajına kadar bir haberin oluşumunda en az kişiye ihtiyaç duyan haber servisleri göreceğiz. Haberin farklı kişilerin ellerinde farklı masalarda değil, tüm bu saydığımız aşamalarının tek bir elden çıktığı bir yapı göreceğiz. Hatta görmeye başladık bile. Video-base haberlerde bu standart bir nitelik halini almaya başladı bile.

Hangi Finansmanla?

Reklam verenlerin peşinde koşmayan ve sadece belirlediği alanlarda güzel haberler üretmeye çalışan bu model nasıl bir finansmanla yürür?

Dijital tabanlı haber organizasyonlarının birçoğu daha dar alanda haber üretimi yapıyorlar. Bu da ister istemez onlara belli alanlarla uzmanlaşma sağlıyor. Başarısız olsalar bile büyük bir çöküşle karşılaşmıyorlar. Hatta doğru stratejileri belirleyenler büyük yatırımlar alıp büyük mecralara da dönüşebiliyor. Bildiğimiz tek bir şey var her kurulan yeni medya mecrası geleneksel medya finans modelini dönüştürüyor ve yok olmaya doğru sürüklüyor.

Şu anda finansman modellerinde yeni yollar türetilmeye çalışılsa da başarılı olmuş bazı haber organizasyonlarının kullandığı basit ama fark yaratan yolları şu şekilde sıralayabiliriz:

– Küçük ama çok işlevli haber merkezleri

– Geleneksel medyanın yaptığının aksine insanları edilgen değil, aktif bir pozisyonda konumlandırmak

– Son dakika haberciliği, clickbait ve katalog tuzakları yerine daha uzun vadeli ve araştırma tabanlı içerikler üretmek

– Reklam pastası zincirine girmek şeffaflığa, güvene ve kullanıcıyla ilişkiye dayanan kitle fonlama uygulamaları

– İnfografik ve video tabanına bağlı bilgilendirici içerikler

– Sosyal ağlar aracılığıyla dağıtım

Evet, ne yazık ki gelecekte haber üretimi ve dağıtımında daha az ama nitelikli insanlar, olabildiğince az kişiyle çalışan haber odaları olacak. Ama tüm bunlar medya sektörünü milyar dolarlık bütçelere sahip hantallaşmış medya şirketlerinin tersine daha aktif bir hale getirip kırılganlıktan kurtaracaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir