Fotoğraf Tarihinin “En İmanlı” Fotoğrafçısı: William Eugene Smith

“Vizörün ardında kalanların birikmiş hikayeleri”ni anlatmaya ilk olarak nerede bir fotoğrafını görsem önünde uzun uzun düşündüğüm, ismini görmesem bile hikayesinden tanıdığım foto muhabiri William Eugene Smith’in hikayesini anlatarak başlayacağım.


William Eugene Smith

Belgeselci Kirk Morris Smith’i anlatırken “onun hayatıyla ilgili belgesel yapmak olanaksızdır, zira onun hayatındaki ve yapıtlarındaki gerçek dram belirgin değildir” der. Çünkü Smith’in imgelerinin birçoğunun ardında hayatın acı sertliği yatar.


Onun fotoğrafları adeta kelimelerin iki yüzlülüğüne duyulan hırsı ifade eder. Hayatı sadece fotoğrafın peşinde geçer. Sanatını günahlardan arınma aracı olarak gördüğünü düşünmüşümdür hep. Görünenin ardını göstermeye çalışan bir keşiş gibidir Eugene Smith. Ayrıcalıklı bir kültür grubundan gelmemiştir. Kendi yolunda kendi dünyasını yaratma derdindedir hep. Fotoğraflarının bakan kişiyi dönüştürmeyi, sade gündelik hayatta yaşadıklarının kibir ve yanılsamalarının ötesini göstermesini hedefler. Bu bakışı ve tavrından dolayı fotoğraf tarihinin “en imanlı” fotoğrafçısı demek abartı olmaz. Siyah beyazı öyle kullanmıştır ki adeta kendi fotoğraf teolojisini oluşturmuştur. Siyahı güzelliğe kavuşamayan olayların ve kişilerin korkunçluğunu anlatan bir tiyatro sahnesidir adeta…

Peki Smith’in bu dahiyane fotoğrafçılığının sırrı neydi? Smith’in fotoğraflarında etki yaratan çekicilik seçiciliğinden gelir. Ona göre görünüşler içinde barındırdığı hakikati nadiren ifade eder, geri kalan yalanlardan ibarettir.

Onun fotoğraflarında imajlar bir pieta imgesine yani annesinin kucağında acı çeken İsa imgesine dönüşür. En bilinen eserlerinde bu tema sürekli tekrarlanır. Bundan dolayı da Smith yatay figürlerle özdeşleştirir fotoğraflarını.

Dehasının temelinde annesinden aldığı kesintisiz ahlak eğitimi, vicdan ve vicdanı annesinin kucağında acı çekerek yatan İsa figürü gibi kodladığı yatay düzlem kullanımı ve en önemlisi de eserlerindeki merhamet duygusu fotoğraf tarihinin en insani fotoğraflarını bıraktı bize.